Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi
Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi konusu, türev araçların temel kavramlarını ve piyasalarını, vadeli işlem sözleşmelerini, opsiyonları, swapları, diğer türev araçları, fiyatlamayı, stratejileri ve türevlerin risk yönetiminde kullanımını kapsar. Yalnızca Türev Araçlar lisansının sınavında yer alır ve o lisansı diğerlerinden ayıran konudur.
Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi hangi lisanslarda çıkar?
Bu konu 1 lisansın sınavında yer alır. Bir sınav konusundan aldığın geçerli not, o konunun bulunduğu bütün lisanslarda kullanılır; bu yüzden ortak konular birden fazla lisansa aynı anda hazırlanmanı sağlar.
- Türev Araçlar Lisansı (8 sınav konusundan biri)
Sınav formatı
Her sınav konusu ayrı bir oturumdur: 25 soru, 45 dakika. Sorular beş seçenekli çoktan seçmelidir ve yalnızca bir doğru cevap vardır. Her doğru 4 puandır ve yanlışlar doğruları götürmez. Konudan başarılı sayılmak için en az 50 almak, yani en az 13 doğru yapmak gerekir; lisansın bütün konularının ortalaması da en az 60 olmalıdır. Hesaplama gerektiren sorular için SPL sınavda finansal hesap makinesi verir; kendi hesap makineni getiremezsin. Ayrıntılar için geçme notu hesaplama sayfasına bakabilirsin.
Resmî konu başlıkları
SPL'nin ilan ettiği alt konu başlıkları şöyledir:
- Türev Araçlarla İlgili Temel Kavramlar
- Türev Araç Piyasaları
- Vadeli İşlem Sözleşmeleri
- Opsiyonlar
- Swap (Değişim) Anlaşmaları
- Diğer Türev Araçlar
- Türev Araçların Risk Yönetiminde Kullanımı
- Türev Araçların Fiyatlaması
- Türev Araç Stratejileri
Nasıl çalışılır?
- Fiyatlamanın mantığını kavra: vadeli fiyat için taşıma maliyeti, opsiyonlar için binom modeli ve alım-satım paritesi en sık sorulan başlıklardır.
- Stratejileri kâr-zarar grafiğiyle çalış: koruyucu satım, örtülü alım ve spread stratejilerinin hangi piyasa beklentisine uyduğunu grafikle görmek akılda kalır.
- Korunma yönünü karıştırma: spot piyasada uzun olan vadeli piyasada satar, kısa olan alır. Bu ilke birçok sorunun anahtarıdır.
- Finansal Piyasalar ile bağlantı kur: VİOP'un işleyişi iki konuda da sorulur; birlikte çalışmak zaman kazandırır.
Örnek sorular
Aşağıdaki sorular Finanskit soru bankasından alınmıştır; gerçek sınav soruları değildir. SPL sınav sorularını ve cevap anahtarlarını yayımlamaz. Önce kendin çöz, sonra cevaba bak.
1. Contango durumu en doğru nasıl tanımlanır?
- A) Spot fiyat > futures
- B) Vade kısalır, fiyat artar
- C) Volatilite en düşük
- D) Teminat eşiği yüksek
- E) Futures fiyat > spot
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Futures fiyat > spot
Contango, vadeli fiyatların spot fiyatın üzerinde oluştuğu piyasa yapısıdır.
2. Tek dönem binomial modelde S0=50, u=1,20, d=0,90, R=1,05 ise riskten arındırılmış olasılık q kaçtır?
- A) 0,50
- B) 0,60
- C) 0,55
- D) 0,45
- E) 0,40
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 0,50
Q = (R−d)/(u−d) = (1,05−0,90)/(1,20−0,90) = 0,50 olur.
3. Spot piyasada uzun pozisyonda olan (elinde varlık bulunan) bir yatırımcı, tam korunma (perfect hedge) için hangisini yapmalıdır?
- A) Spot piyasada alım yapmalıdır
- B) Vadeli piyasada alım yapmalıdır
- C) Vadeli piyasada satış yapmalıdır
- D) Opsiyon piyasasında put satmalıdır
- E) Sadece nakit tutmalıdır
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Vadeli piyasada satış yapmalıdır
Spot piyasadaki varlığın olası değer kaybı, vadeli satıştan elde edilecek kar ile telafi edilmelidir.
4. Vadeli işlem piyasalarında 'kaldıraç etkisi' yatırımcılar için nasıl bir sonuç doğurur?
- A) Sadece kar elde etmeyi garantiler
- B) Küçük sermaye ile büyük pozisyon almayı sağlar
- C) Vade sonunda fiziki teslimatı zorunlu kılar
- D) İşlem maliyetlerini tamamen ortadan kaldırır
- E) Teminat yatırma zorunluluğunu kaldırır
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Küçük sermaye ile büyük pozisyon almayı sağlar
Düşük bir teminatla (örneğin %10) dayanak varlığın toplam değerine yatırım yapılabilir.
Aynı lisanslardaki diğer konular
Sık sorulan sorular
Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi sınavında kaç soru var?
25 soru vardır ve süre 45 dakikadır. Her doğru cevap 4 puandır; yanlış cevaplar doğruları götürmez.
Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi sınavından kaç doğru ile geçilir?
Konu barajı 100 üzerinden 50'dir, yani en az 13 doğru gerekir. Ayrıca lisansın bütün sınav konularının aritmetik ortalaması en az 60 olmalıdır.
Türev Araçlar, Piyasalar ve Risk Yönetimi hangi lisansta çıkar?
Yalnızca Türev Araçlar lisansının sınavında yer alır.
Finanskit ile hazırlan
Finanskit; SPK lisans sınavlarının konularına göre düzenlenmiş soru bankası, açıklamalı çözümler ve konu bazında ilerleme takibi sunan bir iOS uygulamasıdır. Hangi konuda güçlü, hangisinde eksik olduğunu görerek çalışmanı planlayabilirsin.
App Store'dan indirKaynak: Bu sayfadaki bilgiler SPL'nin (Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu) Elektronik Lisanslama Sınavları Kılavuzu ve Sınav Konuları ve Alt Konu Başlıkları sayfasından derlenmiştir. Kurallar ve ücretler değişebilir; başvurmadan önce güncel bilgiyi SPL'den teyit edin. Son güncelleme: .